Menu

70 lat temu George Marshall przedstawił plan pomocy dla zniszczonej Europy

70 lat temu George Marshall przedstawił plan pomocy dla zniszczonej Europy
Fot. Getty Images
70 lat temu, 5 czerwca 1947 r., sekretarz stanu USA George Marshall przedstawił plan ekonomicznej pomocy dla zniszczonej II wojn± ¶wiatow± Europy, którego politycznym celem było przeciwstawienie się komunizmowi. W sumie na pomoc Stany Zjednoczone przeznaczyły 13,5 miliarda dolarów.
Polska, podobnie jak inne państwa podporz±dkowane ZSRR ze względu na stanowisko Moskwy, nie mogła przyst±pić do tego projektu.

Plan przedstawiony 5 czerwca 1947 r. na Uniwersytecie Harvarda przez sekretarza stanu USA George'a Marshalla dotyczył ekonomicznej pomocy dla państw Europy i był następstwem ogłoszonej w marcu tego roku przez prezydenta Harry`ego Trumana tzw. doktryny powstrzymywania.

Dotyczyła ona przeciwstawiania się globalnej ekspansji komunizmu i Zwi±zku Sowieckiego. Stany Zjednoczone zdawały sobie sprawę z tego, że bez uzdrowienia sytuacji gospodarczej w krajach zrujnowanych działaniami wojennymi trudno będzie walczyć z komunistycznymi wpływami.

W swoim wyst±pieniu 5 czerwca 1947 r. Marshall nie mówił jednak otwarcie o tym, że przedstawiana przez niego propozycja politycznie skierowana jest przeciwko Moskwie. "Jest rzecz± logiczn±, że Stany Zjednoczone powinny uczynić wszystko, co leży w mocy, żeby dopomóc do przywrócenia ¶wiatu normalnego zdrowia gospodarczego, bez czego nie może być mowy o równowadze politycznej i zapewnieniu pokoju. Nasza polityka jest wymierzona nie przeciwko jakiemukolwiek krajowi czy doktrynie, ale przeciwko głodowi, ubóstwu, rozpaczy i chaosowi" – stwierdzał amerykański sekretarz stanu.

Konsekwencj± ogłoszenia przez Stany Zjednoczone propozycji pomocy gospodarczej dla Europy było zorganizowanie międzynarodowej konferencji w Paryżu, któr± zaplanowano na 12 lipca 1947 r. Zaproszono na ni± większo¶ć państw europejskich w tym także Polskę. Podjęto również rozmowy na temat uczestnictwa w zaplanowanym spotkaniu ZSRR. Reakcja polskiego rz±du i premiera Józefa Cyrankiewicza na zaproszenie była w zasadzie pozytywna. Komunistyczne władze liczyły, że amerykańska pomoc znacznie ułatwi i przyspieszy odbudowę zniszczonego kraju. Podobnie na propozycję USA zareagowano w Pradze i Belgradzie.

Odrzucenie przez Moskwę zaproszenia na konferencję parysk± przes±dziło jednak o tym, że nie wzięła w niej udziału także Polska oraz inne kraje Europy ¦rodkowo-Wschodniej podporz±dkowane ZSRR. 9 lipca minister spraw zagranicznych Zygmunt Modzelewski wręczył ambasadorom Francji i Wielkiej Brytanii w Warszawie notę odrzucaj±c± zaproszenie do Paryża, w której znalazł się protest przeciwko uprzywilejowanej pozycji Niemiec w odbudowie Europy.

Realizacja planu Marshalla rozpoczęła się w 1948 r. Rz±d Stanów Zjednoczonych na pomoc dla krajów europejskich przeznaczył 17 miliardów dolarów. Z tej sumy wykorzystano 13,5 miliarda. Największymi beneficjentami amerykańskiej pomocy były Wielka Brytania (3,5 mld) i Francja (2,7 mld). Włochy i Niemcy Zachodnie(przyszła Republika Federalna Niemiec) otrzymały po 1,5 mld.
Gospodarka zachodnioeuropejska wkroczyła na drogę odbudowy i integracji, czego dowodem było utworzenie 22 wrze¶nia 1947 r. Europejskiej Organizacji Współpracy Gospodarczej.

Działania ekonomiczne podjęte przez USA okazały się efektywne i przyczyniły się w ogromnym stopniu do gospodarczego rozwoju w Europie Zachodniej oraz skutecznego zahamowania komunistycznej ofensywy ideologicznej.